HABER POSTASI

Mail listemize Katılın Yeniliklerden, Eğitimlerden Haberdar Olun


:: İLGİLİ LİNKLER ::

 


:: ISO 22000 (HACCP) ::

Gıda Güvenlik Sistemi

1-ISO 22000(HACCP)'in Tarihsel Gelişimi     

2-ISO 22000 (HACCP) Standart Maddeleri

3-ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Terimleri

4-ISO 22000 (HACCP) Başvuru Formu 

 

ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi; gıdada tüketim anında veya (tüketici tarafından kullanıldığında) gıda kaynaklı tehlikelerin bulunması ile ilgilidir. Gıda güvenliği tehlikelerine giriş gıda zincirinin herhangi bir basamağında ortaya çıkabilir, bu nedenle de gıda zinciri boyunca etkin bir kontrolün gerçekleştirilmesi önemlidir. Bu nedenle, gıda güvenliği gıda zincirinde yer alan tüm birimlerin katkısıyla sağlanan bir olgudur.

 

Yem üreticilerinden birincil üreticilere, gıda işleyenlerden, taşımaya, depolama operatörlerine ve taşeronlardan perakende satış yerleri ve gıda servislerine (ekipman üreticileri, ambalaj materyali, temizlik ajanları, katkı ve bileşen üreticileri gibi ilgili kuruluşlar dahil) kadar değişen bir zinciri kapsamaktadır. Hizmet sağlayıcılar da bu zincire dâhildir.

 

Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı, gıda zinciri boyunca son tüketime kadar gıda güvenliğini sağlamak için takip eden genellikle anahtar öğeler olarak kabul edilen öğeleri birleştiren gıda güvenliği yönetimi sistemi için ihtiyaçları tanımlamaktadır:

 

  • İnteraktif iletişim
  • Sistem yönetimi
  • Ön gereksinim programları
  • HACCP prensipleri

Gıda zinciri boyunca iletişim, gıda zinciri içerisinde yer alan her aşamada tüm ilgili gıda güvenliği tehlikelerinin tanımlanmasında ve yeterince kontrol edilebilmesinin sağlanabilmesi için zorunludur. Bu, gıda zinciri boyunca en alt kademeden en üst kademeye kadar kuruluşlar arasındaki iletişimi göstermektedir. Tüketicilerle ve tedarikçilerle tanımlanan tehlikeler ve kontrol önlemleri hakkında iletişim, tüketici ve tedarikçi gereksinimlerinin (son ürünün kullanılışı ve bunun için gerekenler ile son ürün üzerine etkileri gibi) açığa kavuşturulmasına yardımcı olacaktır.

 

Kuruluşun gıda zincirindeki rolünün ve pozisyonunun bilinmesi, son tüketiciye gıda zincirinde güvenli gıda ürünleri ulaştırmak ve etkili bir iletişim sağlamak için zorunludur..

 

En etkin gıda güvenlik sistemi, kuruluşun bütün yönetim aktiviteleri arasında düzenli bir yönetim sistemi ve işbirliğinin kurulması, hayata geçirilmesi ve gerektiğinde güncelleme yapılması ile başarılabilir. Bu olgu, kuruluş ve ilgili birimler arasında maksimum faydayı sağlamaktadır. Bu uluslar arası standard iki standard arasındaki uyumu artırmak için ISO 9001 ile aynı sıraya konulmuştur.

 

Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı diğer yönetim sistemi standartlarından bağımsız olarak uygulanabilir. Bu standardın yürütülmesi, mevcut ilgili yönetim sistemi gereksinimleriyle sıra ile veya işbirliği hâlinde olabileceği gibi, kuruluş bu uluslararası standardın gereksinimlerine uyan bir gıda güvenliği yönetim sistemi kurmak için mevcut yönetim sistemi veya sistemlerini kullanabilir.

 

Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standard Codex Alimentarius Komisyonu tarafından geliştirilen HACCP sistemi prensipleri ve uygulama basamaklarını tamamlamaktadır. Denetlenebilir şartlar aracılığıyla, bu standard HACCP plânı ile ön gereksinim programlarını birleştirir. Tehlike analizleri, etkin bir gıda güvenliği yönetim sistemi için anahtar role sahiptir, çünkü tehlike analizlerinin yürütülmesi, kontrol önlemlerinin kombinasyonunun etkin bir şekilde yapmak için gerekli bilgiyi organize etmede yardımcı olur. Bu Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı, kullanılan proses ve tesislerin tipi ile ilgili tehlikeler dahil gıda zincirinde oluşması beklenen tehlikelerin tanımlanmasını ve değerlendirmesini gerektirmektedir. Bu nedenle standard, saptanan belirli tehlikeler bir kuruluş tarafından  kontrol edilebilirken, diğerleri tarafından niçin kontrol edilemediğini belirlemek ve kayıt altına almak için gereklidir.

 

Tehlike analizleri sırasında, kuruluş,  ön gereksinim programlarının birleşimi, operasyonel ön gereksinim programları ve HACCP plânı ile tehlike kontrolünü sağlamak için kullanılan stratejiyi belirler.

 

 

Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standard, uygulanmasını kolaylaştırmak için bir denetleme standardı olarak geliştirilmiştir. Buna karşın her bir kuruluş, bu uluslararası standardın gereksinimlerini yerine getirmek için gerekli metotları ve yaklaşımları seçmekte serbesttirler. Bu uluslararası standardın her bir kuruluşta uygulanmasına yardımcı olmak için kullanım rehberi ISO/TS 22004 ‘de verilmiştir.

 

Uluslararası standard sadece gıda güvenliği ile ilgili yaklaşımlar verme amacındadır. Bu uluslararası standard tarafından verilen yaklaşım tarzının aynısı,  gıdanın diğer spesifik konularını düzenlemek ve bunun sonucu olarak iyiye gitmek içinde kullanılabilir (örneğin etik konularda ve tüketicinin bilgilendirilmesinde).

 

Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardı, bir kuruluşun (küçük ve/veya az gelişmiş bir kuruluş gibi) harici olarak geliştirilmiş kontrol önlem kombinasyonu uygulamasına izin vermektedir.

 

Uluslararası ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Standardın amacı, küresel düzeyde gıda zinciri içindeki işlerde, gıda güvenliği yönetimi gerekliliklerine uyum sağlamaktır. Bu standart, kuruluşlar tarafından kanunların gerektirdiğinden daha çok, daha odaklı, tutarlı ve entegre gıda güvenliği yönetimi sistemi uygulamak isteyenlere yönelik tasarlanmıştır. Bu Standard, kendi gıda güvenlik yönetim sisteminde,  yasal ve düzenleyici gereksinimlerle ilgili uygulamaları karşılayacak bir organizasyon gerektirmektedir.

 

ISO 22000 (HACCP) Standart Serisi

ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi – Gıda Zincirindeki kuruluşlar için şartlar

ISO/TS 22003 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi – Gıda güvenliği yönetim sistemlerinin tetkikini ve belgelendirmesini yapan kuruluşlar için şartlar (2006 ilk çeyrek)

ISO/TS 22004 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi –ISO 22000:2005’in uygulanması ile ilgili kılavuzu (Kasım 2005)

ISO 22005,Yem ve gıda zincirinde izlenebilirlik- Sistem tasarımı ve hazırlanması için genel ilkeler ve kılavuzu ,

ISO 22000 Kimler Uygulayabilir?

ISO 22000 (HACCP) standardı kapsamında belgelendirme yapılabilecek olan dolaylı ve dolaysız yer alan kuruluşlar şunlardır.

A) Kuruluşlar,
  • Çiftçiler,
  • Hasatçılar,
  • Yem üreticileri,
  • Gıda bileşeni üreticileri,
  • Gıda üreticileri,
  • Gıda satıcıları,
  • Gıda servisleri,
  • Hazır yemek firmaları,
  • Temizlik ve sanitasyon hizmeti veren kuruluşlar,
  • Taşıyıcılar, depolama ve dağıtım kuruluşları vb.
B) Dolaylı olan kuruluşlar
  • Ekipman sağlayan kuruluşlar,
  • Temizlik ve sanitasyon ajanları,
  • Ambalaj malzemeleri
  • Gıda ile temasta bulunan diğer öğeleri üreten kuruluşlar vb.
1-ISO 22000(HACCP)'in Tarihsel Gelişimi   

1959–1960 İlk çalışmalar, NASA’nın uzaya giden astronotların tüketeceği gıda maddelerinin güvenliğini garanti altına alacak sıfır hatalı program isteği, 1963 Dünya Sağlık Teşkilatı (WHO) Codex Alimentarius’da HACCP prensiplerinin yayımlanması, 1973- NASA (Amerikan Ulusal Havacılık Ve Uzay Kurumu), Natick Amerikan Ordu Laboratuarları ve Pillsbury grubunun astronotlar için gıda üretiminde sıfır hata ortak projesinin yürütülmesi ve HACCP kavramının literatüre girişi, 1985 yılında ABD Ulusal Bilim Akademisi gıda güvenliğinin sağlanması için gıda işletme tesislerinde HACCP yaklaşımının kabul edilmesi gerektiği tavsiyesinde bulunması, 14 Haziran 1993- HACCP’ in 93/43/EEC “Gıda Maddelerinin Hijyeni” direktifi ile yasal olarak Avrupa Birliği ülkelerinin kanunlarına girişi, 1996- Avrupa’da tüm gıda endüstrisinin uygulaması gereken yasal bir zorunluluk haline getirilmesi, Türkiye'de ise 16 KASIM 1997 tarihi itibarı ile Türk gıda Kodeksi ile gıda sanayinde HACCP uygulamalarının zorunlu hale getirildi. 09.06.1998 tarihli resmi gazetede yayınlanan "Gıdaların Üretimi ve Denetlenmesine Dair Yönetmelik" de HACCP sisteminin uygulama gerekliliği belirtilmiştir. Yine aynı yönetmelikte 15.11.2002 tarihinen geçerli olmak üzere; başta et, süt ve su ürünleri işleyen işletmeler olmak üzere, gıda üreten diğer işletmelerin de kademeli olarak HACCP sistemini uygulamaları zorunlu hale getirilmiştir.

 

20 Şubat 1998- Danimarka’da DS 3027/1998 HACCP Standardı’nın yayımlanması, 3 Mart 2003 tarihinde TS 13001/Mart 2003 “Tehlike Analizi ve Kritik Kontrol Noktalarına (HACCP) Göre Gıda Güvenliği Yönetimi-Gıda Üreten Kuruluşlar ve Tedarikçileri İçin Yönetim Sistemine İlişkin Kurallar” adıyla HACCP standardı yayımlanması. 1 Eylül 2005 ISO 22000 “Gıda Güvenliği Yönetim Sistemleri-Gıda Zincirinde Yer Alan Kuruluşlar İçin Şartlar” standardı yayımlanması.

 

2-ISO 22000 (HACCP) Standart Maddeleri

 
ISO 22000 Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi Bilgilendirme

1.Giriş
2.Atıf Yapılan Standart ve / veya Dokümanlar
3.Terimler ve Tarifler
4.Gıda Güvenliği yönetim Sistemi
4.1.Genel Şartlar
4.2.Dokümantasyon Şartları
5.Yönetim Sorumluluğu
5.1.Yönetim Taahhüdü
5.2.Gıda Güvenliği Politikası
5.3.Gıda Güvenliği Yönetimi Sistem Planlaması
5.4.Sorumluluk ve Yetki
5.5.Gıda Güvenliği Takım Liderleri
5.6.İletişim
5.7.Acil Durumlara Karşı Hazırlık ve Tepki
5.8.Yönetim Gözden Geçirmesi
6.Kaynak Yönetimi
6.1.Kaynakların Sağlanması
6.2.İnsan Kaynakları
6.3.Alt Yapı
6.4.Çalışma Ortamı
7.Planlama ve Güvenilir Ürün Gerçekleştirme
7.1.Genel
7.2.Ön Koşul Programları
7.3.Tehlike Analizi Gerçekleştirmek için İlk Adımlar
7.4.Tehlike Analizi
7.5.Operasyonel Ön Koşul Programlarını Oluşturmak
7.6.HACCP Planını Oluşturmak
7.7.İlk Bilgilerin, Ön Koşul Programlarına Ait Dokümanların ve HACCP
Planının Güncellenmesi
7.8.Doğrulama Planları
7.9.İzlenebilirlik
7.10.Uygunsuzlukların Kontrolü
8.Gıda Güvenliği Sistemlerinin Geliştirilmesi, Doğrulanması ve
Geçerli Kılınması
8.1.Genel
8.2.Kontrol Ölçümlerinin Geçerli Kılınması
8.3.Gözlemlerin ve Ölçümlerin Kontrolü
8.4.Gıda Güvenliği sisteminin Geçerli Kılınması
8.5.İyileştirme

 

3-ISO 22000 (HACCP) Gıda Güvenlik Sistemi Terimleri 

 
HACCP Takımı nedir? HACCP' nin oluşturulması ve uygulanması için bir araya gelen insan grubu.

 
Tehlike analizi nedir?
  • Proseslerin gıda hijyeni açısından kontrol edilmesi
  • Potansiyel problemlerin belirlenmesi,
  • Gerekli kontrollerin etkin olmasının sağlanması
Hijyen:  Genel olarak bakıldığında Hijyen konusunda 3 temel unsur dikkati çekmektedir:
  1. §         Satın Almadan başlayarak Hizmet Tüketilene kadar yer alan bütün ortamın – tesisin hijyeni,
  2. §         Satın Almadan başlayarak Hizmet Tüketilene kadar yer alan bütün gıdaların hijyeni,
  3. §         Satın Almadan başlayarak Hizmet Tüketilene kadar yer alan bütün bütün personelin hijyeni

( Tüketim sonrasında yer alabilecek geri dönüşlerde de bu konular dikkate alınmalıdır. )

Tehlike nedir?: Kısaca: Tüketiciye zarar verebilecek her şeydir. Ancak Sınıflaması HACCP Literatüründe şöyle yapılmaktadır:

  • Mikrobiyal bulaşıcılar
  • Fiziksel bulaşıcılar
  • Kimyasal bulaşıcılar
  • Allergens
Mikrobiyal bulaşıcılar gıda kaynaklı hastalıkların temel nedenidir.

Mikrobiyal Bulaşıcılar:

  • Virüsler
  • Mikroskopik parazitler
  • Değişik kaynaklardan gelen gıda zehirleyici bakteriler

Fiziksel Bulaşıcılar:

  • Metal, cam, plastik gibi
  • Taş, yaprak, gibi
  • Mücevher, Kıl, tırnak, gibi
  • Kir, toz, sinekler, kemik gibi

Kimyasal Bulaşıcılar:

  • Temizlik Kimyasalları
  • Endüstriyel üretim kimyasalları
  • Tıb ve tarım kimyasalları
  • Pestisit zehirleri

Allergensler:

  • Tehlikeli reaksiyonlar çıkaran gıdalar
  • Dış proteinlere karşı bağışıklık tepkisi
  • Pek çok insan için güvenlidir
  • Ürünler genellikle işaretlidir
Gıda Güvenliği: Amacına uygun olarak hazırlandığı ve/veya yendiği zaman gıdanın tüketiciye zarara sebebiyet vermeyeceği güvencesi

Gıda Zinciri:  Bir gıda ve onun bileşenlerinin, ilk üretimden tüketime dek üretim, işlenme, dağıtım, depolama ve taşınmasında yer alan aşamalar ve operasyonlar dizisi.

Gıda Güvenliği Tehlikesi: Ters bir sağlık etkisine sebebiyet verme potansiyeli olan gıdadaki biyolojik, kimyasal veya fiziki unsur veya gıda durumu

Gıda Güvenlik Politikası: Bir kuruluşun, üst yönetimi tarafından resmi olarak ifade edildiği şekliyle gıda güvenliğine ilişkin ayrıntılı taahhüdü ve istikameti.

Nihai Ürün: Kuruluş tarafından daha ileri bir işleme veya dönüşüme tabi tutulmayacak ürün.

Akış Diyagramı: Nihai ürün olana kadar gerçekleşen adımların sıralama ve etkileşimlerinin şematik ve sistematik sunumu.

Kontrol Önlemi: Bir gıda güvenlik tehlikesini önlemek veya ortadan kaldırmak ya da kabul edilebilir birseviyeye indirgemek için yapılacak işlem veya faaliyet.

Ön Gereksinim Programı: Gıda güvenliği ve Gıda zinciri boyunca gerekli hijyenik ortamı sağlayarak uygun biri üretim yapmak ,son ürünün güvenli bir şekilde hazırlanmasını sağlamak ve insan tüketimi için güvenli gıdalar sunmak için temel koşullar ve faaliyetler.

  • (GAP) İyi Tarım Uygulamaları
  • (GVP) İyi Veteriner Uygulamaları
  • (GMP) İyi Üretim Uygulamaları
  • (GHP) iyi Hijyen Uygulamaları
  • (GPP) iyi Üretim Uygulamaları
  • (GDP) iyi Dağıtım Uygulamaları
  • (GTP) İyi Ticaret Uygulamaları
Operasyonel Ön Gereksinim Programı (OGP): Olası gıda güvenlik tehlikelerini ve/veya üründe yada proses ortamında gıda güvenliği tehlikelerinin kontaminasyonu veya çoğalmasını kontrol altına almak için zorunlu olduğu tehlike analizleriyle tanımlanan ön gereksinim programı.

KKN Kritik Kontrol Noktası:  Kontrolün uygulanabileceği ve bir gıda güvenliği tehlikesini önlemek veya ortadan kaldırmak veya kabul edilebilir bir seviyeye indirgemek için asli olan (gıda güvenliği) adım.

Kritik Sınır/Limit: Kabul edilebilirliği kabul edilemezlikten ayıran kriter.

İzleme: Kontrol önlemlerinin amaçlanan şekilde işleyip işlemediğini değerlendirmek için planlanmış bir gözlemler veya ölçümler dizisi yürütmek.

Düzeltme: Tespit edilen uygunsuz durumu elimine etmek için yapılan hareket.

Düzeltici Faaliyet: Tespit edilmiş bir uyumsuzluk veya başka arzu edilmeyen durumun sebebini ortadan kaldırma eylemi

Geçerli Kılma: HACCP planı ve Operasyonel ön gereksinim programı tarafından yönetilen kontrol önlemleriyle elde edilen verilerin etkinlik düzeyinin belirlenmesi

Doğrulama: Objektif kanıtların temini yoluyla, belirlenmiş olan gereklerin yerine getirildiğinin teyidi.

Validasyon ( Geçerli Kılma ): Bir cihazın , ekipmanın, metodun veya sistemin performasının belirlenen koşullara uygun olduğunu göstermek için yapılan işlemlerdir.

Verifikasyon ( Doğrulama ): Bir cihazı, ekipmanın, metodun veya sistemin belirlenen amaca uygun olduğunun test edilerek yazılı kayıtlarla onaylanması.

Oualification ( Şartların onayı ): Validasyon sürecinin belli bir bölümünü oluşturan sistemin belli parçalarının, bölümlerinin veya kısımların kulanım öncesi yapılan kontrol ve /veya test onayı.

Kalibrasyon: Belli koşullarda bir ölçüm cihazının gösterdiği değeri ile bilinen ölçülen büyüklük arasındaki ilişkiyi belirlemek için yapılan işlemlerdir.

Risk: Herhangi bir potansiyel tehlikenin ne derece önemli ve hangi olasılıkla probleme yol açabileceğinin tahmin edilmesidir.

CCP (Kritik Kontrol Noktası):  Gıda güvenliği için bir tehlikeyi yok etmek ya da kabul edilebilir seviyelere indirmek için kontrol uygulanabilen bir proses aşamasıdır.

Kritik Limit: Üründe kritik kontrol noktalarını, kontrol edebilmek için saptanmış değerlerdir.

Karar Ağacı: Kritik noktaların belirlenmesi için kullanılan soru dizisi

İzleme:  Kritik noktalarda yapılan planlı ölçüm ve gözlemler.

Doğrulama: Haccp planlarının Haccp sistemi ile uyum içinde olup olmadığını saptamak için kullanılan metot, prosedürler.

HACCP Planı: Belirli bir prosesin kontrolü için izlenmesi gereken yolu içeren belge